ಇಸ್ರೇಲ್-ಇರಾನ್ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಬೆದರಿಕೆ: ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಕೋಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಆತಂಕ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್, ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಹಮಾಸ್, ಹೆಜ್ಬುಲ್ಲಾ ಬೆಂಬಲಿತ ಸಂಘಟನೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರ ಸಂಘರ್ಷವು ಈಗ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಹಾಯುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯ ನಡುವೆಯೇ, ಇಸ್ರೇಲ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಬೆಂಜಮಿನ್ ನೆತನ್ಯಾಹು ಅವರು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರಿಗೆ ದಿಢೀರ್ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವದ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿರುವ ತೀವ್ರ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿ ಸಮತೋಲನ, ಜಾಗತಿಕ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಬೆದರಿಕೆ ಮತ್ತು ಭಾರತ-ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಫೋನ್ ಸಂಭಾಷಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
೧. ಮೋದಿ-ನೆತನ್ಯಾಹು ಸಂಭಾಷಣೆ: ಸಂಭವಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚೆಗಳೇನು?
ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉಭಯ ನಾಯಕರ ನಡುವೆ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದ್ದು, ಹಲವು ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ:
ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸ್ಥಿತಿ: ಇಸ್ರೇಲ್ ಪ್ರಧಾನಿ ನೆತನ್ಯಾಹು ಅವರು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ನೆಲೆಯೂರಿರುವ ಭದ್ರತಾ ವಾತಾವರಣ, ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದ ಎದುರಾಗುತ್ತಿರುವ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇಸ್ರೇಲ್ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಸ್ವಯಂ-ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದರು.
ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ: ಭಾರತದ ಕಡೆಯಿಂದ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು, ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಅಂತಿಮ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ ಎಂದು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.
ಬಂಧಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ನೆರವು: ಗಾಜಾ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸದ್ಯ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ತಲುಪಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮೋದಿ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು.
ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಬಾಂಧವ್ಯ ಪರಿಶೀಲನೆ: ಯುದ್ಧದ ಸನ್ನಿವೇಶದ ನಡುವೆಯೂ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವಿನ ‘ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ’ದ ಅಡಿಯ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಉಭಯ ನಾಯಕರು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡರು.
೨. ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕರೆ ಏಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಮಹತ್ವದ್ದು?
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಇಸ್ರೇಲ್ ಪ್ರಧಾನಿ ನೆತನ್ಯಾಹು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಕೇವಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಲ್ಲ. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳಿವೆ:
ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಭಾವ : ಇಂದಿನ ಜಾಗತಿಕ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಕೇವಲ ವೀಕ್ಷಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಾಗಲಿ, ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಲುವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಗೌರವಿಸುತ್ತವೆ.
ಅರಬ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನ: ಭಾರತವು ಇಸ್ರೇಲ್ ಜೊತೆಗೆ ಆಪ್ತ ರಕ್ಷಣಾ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಯುಎಇ, ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ಜೊತೆಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಶಮನಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಬೆಂಬಲ ಇಸ್ರೇಲ್ಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪೂರೈಕೆಗಳು: ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಭಾರತ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿವೆ. ಡ್ರೋನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕ್ಷಿಪಣಿ ನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸಹಕಾರ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.
೩. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರ ಸುರಕ್ಷತೆ
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಾರತೀಯರು ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಮಿತ್ತ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಸ್ರೇಲ್ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಸಾವಿರಾರು ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ನರ್ಸ್ಗಳು ಹಾಗೂ ಐಟಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿದ್ದಾರೆ.
ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ತೀವ್ರ ನಿಗಾ: ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇಸ್ರೇಲ್, ಇರಾನ್, ಲೆಬನಾನ್ ಮತ್ತು ಜೋರ್ಡಾನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದೆ.
ತುರ್ತು ಹೆಲ್ಪ್ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಾವೆಲ್ ಅಡ್ವೈಸರಿ: ಈಗಾಗಲೇ ಅನಗತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಯಾವುದೇ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ‘ಆಪರೇಷನ್ ಅಜಯ್’ ಮಾದರಿಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
೪. ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷ ತೀವ್ರಗೊಂಡರೆ ಅದರ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ:
ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ : ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯವು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್-ಇರಾನ್ ನೆರವೇರಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯಾಕ್ರಮಣಗಳಿಂದ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಬಂದ್ ಆದರೆ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಗಗನಕ್ಕೇರಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್ ದರ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದ ಹಡಗು ಮಾರ್ಗದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ಹುತಿ ಬಂಡುಕೋರರು ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಕು ನೌಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಭಾರತೀಯ ರಫ್ತುದಾರರು ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡವನ್ನು ಬಳಸಿ ಸುತ್ತುವರಿದು ಹೋಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸಮಯ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿದೆ.
ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಂಚಲತೆ: ಯುದ್ಧದ ಭೀತಿ ಹೆಚ್ಚಾದಷ್ಟೂ ಜಾಗತಿಕ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಸೆನ್ಸೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಿಫ್ಟಿ ಮೇಲೆಯೂ ಇದರ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ನೆರಳು ಬಿದ್ದಿದೆ.
೫. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳು
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಉಭಯ ನಾಯಕರ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪವೂ ಬಂದಿದೆ:
IMEC (India-Middle East-Europe Economic Corridor): ಜಿ-20 ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆಯಾದ ಈ ಬೃಹತ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ ಭಾರತವನ್ನು ಯುಎಇ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಜೋರ್ಡಾನ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ (ಹೈಫಾ ಬಂದರು) ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಯುರೋಪ್ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಯೋಜನೆ ಶೀಘ್ರ ಜಾರಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ : ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಎಫ್ಟಿಎ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸನ್ನಿವೇಶ ತಿಳಿಯಾದ ನಂತರ ಇದು ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಯೋಗ: ಇಸ್ರೇಲ್ನ ‘ಹನಿ ನೀರಾವರಿ’ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಲಯಕ್ಕೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ.
ಇಸ್ರೇಲ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಬೆಂಜಮಿನ್ ನೆತನ್ಯಾಹು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ನಡುವಿನ ಈ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧದ ಕಪ್ಪು ಮೋಡಗಳು ಸರಿದು, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಶಾಂತಿ ಮರಳಲಿ ಎಂಬುದು ಜಾಗತಿಕ ಸಮುದಾಯದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.